Contas

12 Xan 2022
12 Mar 2022

Contas

Estes documentos forman parte dun voluminoso preito que enfrontou ao conde de Ximonde, don Pedro María Cisneros, con don Pascual de Sá Romero, escribán e administrador das rendas que percibía aquel en terras da Limia (Ourense).

 

Durou tanto o litixio, iniciado en setembro de 1815, que cando se sentenciou definitivamente, en marzo de 1828, xa morrera o conde e o administrador achábase “demente”. Sic transit gloria mundi...

 

O conde requiría que o administrador rendese as contas das rendas que percibira entre os anos 1796 e 1813 no seu partido da Limia, que eran 1.800 ferrados de centeo, outros tantos de trigo, diñeiro “y otras derechuras”. Ante as dificultades que poñía o escribán, o conde enviara primeiro ao seu irmán Manuel para aclarar o asunto, e finalmente viuse obrigado a acudir el en persoa.

 

Dicía o conde, empregando unha metáfora que semella pesqueira, que, dos papeis que lle entregara o administrador ao seu irmán, “nada puede deducirse de ellas [das contas] sino el objeto de haver tirado sus líneas a sacar un crecido alcance contra la mía, al propio tiempo que ni presentó los libros y memoriales cobradores ni los más documentos indispensables a su lexitimación...”

 

E remataba pedindo “... que dicho don Pascual de Saa rinda la cuenta por años de todos los que tubo a su cargo dicha administración, expresando en cada uno las rentas percividas, los precios a que las ha vendido, los pagamentos que hizo de orden de la mía, las más cargas que haiga satisfecho... todo con arreglo a papeles, de lo que resulte de los libros de caxa y memoriales cobradores...”

 

Pero, ademais da información que ofrece e da integridade que presenta, o preito ofrece o interese engadido dos recibos, cartas e un libro de contas encadernado en coiro recollidos polo irmán do conde na súa visita ao administrador. É un pequeno conxunto de nove diferentes pezas na que nos sorprende o material empregado para protexer os cantos de cada caderno: unha tea basta que parece cuberta de “pez”, a substancia que se empregaba e se emprega aínda para impermeabilizar a cerámica.

A sentenza deu a razón ao conde.

Este preito ten a signatura 2558-23 do fondo documental da Real Audiencia de Galicia.